69. audycja: Grunt to dobre wychowanie (V 2018)

1/ Witacz: Halo, halo, tu Radio 6!

2/ Janek G. i Weronika W. /wiersz Jana Brzechwy pt. „Kwoka”/:

Proszę pana, pewna kwoka

Traktowała świat z wysoka

I mówiła z przekonaniem:

„Grunt to dobre wychowanie!”

Zaprosiła raz więc gości,

By nauczyć ich grzeczności.

Osioł pierwszy wszedł, lecz przy tym

W progu garnek stłukł kopytem.

Kwoka wielki krzyk podniosła:

„Widział kto takiego osła?!”

Przyszła krowa. Tuż za progiem

Zbiła szybę lewym rogiem.

Kwoka, gniewna i surowa,

Zawołała: „A to krowa!”

Przyszła świnia prosto z błota.

Kwoka złości się i miota:

„Co też pani tu wyczynia?

Tak nabłocić! A to świnia!”

Przyszedł baran. Chciał na grzędzie

Siąść cichutko w drugim rzędzie,

Grzęda pękła. Kwoka wściekła.

Coś o łbie baranim rzekła i dodała:

„Próżne słowa, Takich nikt już nie wychowa,

Trudno… Wszyscy się wynoście!”

No i poszli sobie goście.

Czy ta kwoka, proszę pana,

Była dobrze wychowana?

3/ Kacper K.:  

- Jeżeli uważnie wysłuchaliście wiersza Jana Brzechwy, to wiecie, że na pytanie: „Czy ta kwoka, proszę pana, była dobrze wychowana?” należy odpowiedzieć…

4/ Wszyscy: - NIE!

5/ Kacper K.:

- Musimy jednak zgodzić się ze słowami: „grunt to dobre wychowanie”.

No właśnie, co to jest dobre wychowanie?

Savoir - vivre, bon ton, kindersztuba, dobre maniery - to nic innego, jak właściwe zachowanie według powszechnie przyjętych zasad.

To grzeczność, ogłada, kultura w kontaktach międzyludzkich.

6/ Bartek K.:

- Maniery są po prostu sposobem zachowania i traktowania innych. Dobre maniery świadczą o szacunku i wrażliwości na potrzeby innych.

Posłuchajmy wiersza Tadeusza Różewicza pt. „Przepaść”.

7/ Ola D.:

Babcia w czarnych sukniach

w drucianych okularach

z laseczką

stawia stopę

nad przepaścią krawężnika cofa

rozgląda się bojaźliwie

choć nie widać śladu samochodu

Podbiega do niej chłopczyk

bierze za rękę

i przeprowadza

przez otchłań ulicy

na drugi brzeg

Rozstępują się

straszliwe ciemności

nagromadzone nad światem

przez złych ludzi

kiedy w sercu

małego chłopca

świeci iskierka

miłości

8/ Otylia S. - D.:

- Jaka przepaść dzieli nas młodych od ludzi starszych???

To…. OBOJĘTNOŚĆ na ich potrzeby!

Czym jest ulica dla starszego człowieka?

Przepaścią, otchłanią, czymś niemożliwym do pokonania, przecież można na niej zginąć….

Dlaczego właśnie chłopiec przeprowadza tę starszą kobietę?

Być może to przypadek, być może tylko ON ją dostrzegł lub był w pobliżu, być może tylko ON zdecydował się pomóc.

Czy potrafiłbyś/ potrafiłabyś tak wspaniale się zachować jak ten chłopiec?

Czy potrafiłbyś/ potrafiłabyś podać pomocną dłoń?

9/Kasia S.:

- Czy umiem zachować się… po prostu jak CZŁOWIEK? 

10/ Bartek K.:

- Obecnie mamy do dyspozycji wiele poradników, przewodników, które wspomagają nasze dobre wychowanie, rozmawiamy o tym w szkole, w domu, ale czy aby na pewno jesteśmy kulturalni i dobrze wychowani? 

Czy trudno być człowiekiem dobrze wychowanym? Otóż nie.

Wystarczy…

11/ Janek G.:

- …. widzieć ludzi dookoła siebie…, zauważyć, ….że są.

12/ Ola W.:

- … okazywać im… sympatię i życzliwość.

13/ Weronika W.:

- …. starać się…nie sprawiać… kłopotów i nie robić przykrości.

14/ Wojtek W.:

- Pewne elementarne zasady wychowania musimy mieć opanowane tak jak chodzenie, mówienie, czytanie czy pisanie.

Są sprawy, które wybacza się małym dzieciom, ale nie nastolatkom. Jeżeli sądzisz, że już nie jesteś dzieckiem, to uważaj, jak się zachowujesz i unikaj niepożądanych nawyków!

15/ Bartek K.:

- Unikaj głośnego mówienia w miejscach publicznych!

Takim miejscem publicznym jest też szkoła! A ty …, jak się zachowujesz w szkole?

Nie przeszkadzasz podczas lekcji? Nie krzyczysz podczas przerw?

16/ Janek G.:

- Nie trzymaj rąk w kieszeniach podczas rozmowy z inną osobą!

17/ Ola W.:

- Nie  obgryzaj paznokci!

18/ Janek G.:

- Nie pluj, gdyż jest to szczególnie obrzydliwy nawyk!

19/ Ola W.:

- Nie śmieć, np. nie rozrzucaj łupinek słonecznika czy papierków!

20/ Janek G.:

-  Nie mów z pełnymi ustami!

21/ Ola W.:

- Unikaj: mlaskania, siorbania, cmokania!

22/ Janek G.:

- Nie używaj wulgarnych słów i gestów!....

23/ Maja K.: 

- W naszym języku istnieją natomiast słowa, które powinny być ciągle używane. Słowa te stanowią klucz do ludzi, otwierają – można by rzec – pierwsze drzwi. Używanie ich powoduje, że jesteśmy także grzecznie traktowani. Mowa służy człowiekowi do porozumiewania się, a mowa grzeczna pozwala porozumieć się szybciej.

Te słowa to: dzień dobry, do widzenia, proszę, dziękuję, przepraszam, przykro mi….

24/ Kacper K.:

- „Dzień dobry” mówimy do sprzedawców, do pacjentów w poczekalni, do pasażerów w przedziale, do ludzi jadących windą, wszędzie, gdzie wchodzimy i zastajemy ludzi.

„Dzień dobry” mówimy do sąsiadów, znajomych, rodziców naszych kolegów, nauczycieli. Wątpliwości – mówić czy nie – rozstrzygamy zawsze na korzyść „Dzień dobry”.

Ten zwrot nigdy nie zaszkodzi, nic nie kosztuje.

25/ Ola W.:

- „Do widzenia” stanowi ciąg dalszy „dzień dobry”. Skoro przywitaliśmy się, trzeba się pożegnać.

26/ Wojtek W.:

- „Proszę” jest to słowo o wielu znaczeniach. Oznacza nie tylko prośbę: proszę o to lub tamto. Używa się też „proszę” w znaczeniu „słucham” lub „zapraszam”. „Proszę” mówimy przepuszczając kogoś w drzwiach lub na schodach, podając coś, pomagając w czymś, ustępując miejsca.

27/ Ola D.: 

- Kolejne czarodziejskie słowo brzmi: „dziękuję”.

„Dziękuję” wyraża fakt, że doceniamy, rozumiemy, że ktoś się dla nas wysilił, włożył wiele serca, starał się. „Dziękuję” jest też w stałym użyciu  w kontaktach z nieznajomymi, „dziękuję” kończy rozmowy urzędowe.

Uwaga! Odpowiedzią na „dziękuję” wcale nie jest „proszę”. Odpowiedzią na „dziękuję” jest najczęściej także „dziękuję” lub: „ależ to drobiazg”, „nie ma o czym mówić”, „cieszę się, że się podoba”, „dobrze, że się przydało”, „o, to żaden kłopot”.

28/ Otylia S. – D.: 

- „Przepraszam” nie jest tylko słowem dla tych, którzy czują się winni. „Przepraszam” nic nie kosztuje, a dowodzi, że zauważamy tych, którym pomimo woli, niechcący lub z konieczności sprawiliśmy kłopot, przykrość.

„Przepraszam” jest wstępem do pytań, które zadajemy, gdy przerywamy komuś pracę, zadumę, czytanie książki, gazety….

29/ Zuzia K.:

- Do tych wszystkich grzecznościowych zwrotów konieczny jest uśmiech. Uśmiech można zrozumieć w każdym języku. Rozjaśnia twarz i dodaje jej ciepła.

30/ Wojtek W.:

- Na pewno też znacie takie powiedzenie: Jak cię widzą, tak cię piszą, które można sparafrazować na: Jak cię słyszą, tak cię piszą,

a więc to…, JAK mówimy…. świadczy o naszej KULTURZE JĘZYKA.

31/ Kasia S.:

- Mówiąc, miejmy świadomość, by:

a/ mówić wyraźnie,

b/ nie połykać sylab, nie skracać słów, a więc nie mówcie: trza, dżewo, szejset

TYLKO … trzeba, drzewo, sześćset.

c/ pamiętaj, aby mówić poprawnie gramatycznie, np.

-  nie mówmy: „dziewczynki zrobili” tylko „dziewczynki zrobiły”;

- nie mówmy: „wiater” tylko „wiatr”, nie mówmy „swetr” tylko „sweter”;

-  nie mówmy: „przyszłem” tylko „przyszedłem”;

-  nie mówmy: „włanczać” tylko „włączać”,

- nie mówmy: „daj mi tą książkę”, tylko „daj mi tę książkę”.

32/Bartek K.:

Nie nadużywajcie słów…

33/ Wszyscy /po kolei/:

- … spoko, nara, siemano, elo, ziomal, czaisz baze, full wypas, hajs, kesz, obczaić, ale ściema!!!

34/ Oliwia P.:

- Człowiek dobrze wychowany:

* szanuje KAŻDEGO,

* pomaga słabszym,

* wie, jak NALEŻY się zachowywać w różnych sytuacjach,

* mówi poprawnie w ojczystym języku,

* jest miły i uśmiechnięty!

35/  piosenka pt. „Magiczne słowa” (śpiewa Kasia Klich)

36/ Victoria R.:

- W naszej 69. audycji wystąpili: Ola Drozd, Otylia Strzelecka – Denoon, Oliwia Pecyna, Wojtek Wasilewski i Kacper Karny – wszyscy z klasy Vb,

Ola Wasilewska z Ia, ja, Victoria Rakowska i Weronika Więckowska z Va, Bartek Kołakowski z Vc i Maja Kunio z IVb oraz Janek Goerick i Zuzia Kiman- oboje z III b.

Tę audycję nagrał i zmontował oczywiście Wojtek Wasilewski z Vb.

37/ Przychodzisz i wiesz – Radio 6!